Zaandam is een stad in de provincie Noord-Holland die in 1974 is opgegaan in de gemeente Zaanstad. Het is, qua aantal inwoners, de grootste plaats binnen die gemeente (de plaats met de grootste oppervlakte is Assendelft). De stad heeft 72.500 inwoners.
Zaandam ligt aan weerszijden van de Zaan. Zaandam is in 1811 ontstaan door samenvoeging van de plaatsen Oostzaandam, dat deel uit maakte van de gemeente Oostzaan, en Westzaandam, dat deel uitmaakte van de Banne Westzaan. Bij Keizerlijk Decreet van 21 oktober 1811 werd Zaandam door keizer Napoleon Bonaparte per 1 januari 1812 verheven tot stad.
De Zaanse Schans is een buurtje in Zaandam, gelegen aan de Zaan. Het is een bekende openluchtattractie met jaarlijks ongeveer 900.000 bezoekers. Formeel is het geen museum. Het is wel opgezet met de bedoeling het his-torisch erfgoed te bewaren. Op de Zaanse Schans bevind zich ook het Zaans Museum. Dit museum bevat cultuurhistorische en streekgebonden collecties over woon- en industriële cultuur van de Zaanstreek.
In 2009 heeft Koningin Beatrix in 2009 het Verkade Paviljoen geopend.